Zakres

planowanych prac porządkowych, odtworzeniowych, renowacyjnych, rekonstrukcyjnych, konserwatorskich itp. na cmentarzu przedwojennym.

1. Prace wstępne:

1) wnikliwa analiza stanu cmentarza i zagrożeń jego dotyczących,

2) opis stanu zachowania cmentarza,

3) wykonanie zdjęć ukazujących ogólny widok cmentarza,

4) ustalenie wieku posadzonych drzew w celu ustalenia etapów rozbudowy cmentarza,

5) określenie ważnych elementów cmentarza (zieleni, bram, ogrodzenia etc.),

6) uzyskanie lub zrobienie podkładu geodezyjnego cmentarza,

7) sporządzenie: karty inwentaryzacji cmentarza, kart obiektów (np. kaplicy),

8) uzyskanie materiałów kartograficznych i ikonograficznych, między innymi: polskich zdjęć lotniczych z lat dwudziestych XX wieku, map o skali 1:25000 lub mniejszych,

9) przygotowanie kwerend (poszukiwań) archiwalnych i faktograficznych,

10) stwierdzenie waloryzacji, czyli tego co jest na cmentarzu najcenniejsze historycznie (na przykład niektóre nagrobki, grobowce, krzyże); co jest warte zainteresowania i zachowania historycznego.

2. Wykonanie pomiarów geodezyjnych.

3. Wykonanie mapy cmentarza.

4. Sporządzenie kart inwentaryzacyjnych miejsc pochówków (np. nagrobków, grobowców), czyli ich udokumentowanie (opis: materiału, techniki, stylu, autora wykonania, czasu powstania, wymiarów, opis, znaki, sygnatury, napisy, zdjęcia).

5. Sporządzenie inwentaryzacji dendrologicznej i zasad gospodarki drzewostanem.

6. Porządkowanie miejsc zakrzewionych i zarośniętych dziką zielenią (tzw. samosiejkami):

a) wyrwanie krzewów z korzeniami,

b) przekopanie wierzchnie warstwy ziemi wokół mogił i usunięcie korzeni i pędów roślin,

c) ścięcie pędów krzewów i opryskanie ich środkiem chemicznym Roundap w celu zniszczenia korzeni,

d) usuwanie chwastów, kwiatów, mchów,

e) koszenie trawy.

7. Wycięcie niepotrzebnych drzew, ewentualne wykarczowanie pni.

8. Wycięcie niepotrzebnych konarów drzew i posuszu.

9. Spalenie odpadów po pracach wymienionych w punktach 6-8 .

10. Zbieranie wszelkich śmieci

11. Załadunek wszelkich odpadów do kontenerów i ich wywiezienie na śmietnisko komunalne.

12. Oczyszczenie nagrobków.

13. Renowacja grobowców.

14. Przywrócenie nagrobków do pierwotnego stanu.

15. Odnowienie wszelkich zniszczonych elementów cmentarza.

16. Uzupełnienie ubytków w starych nasadzeniach.

17. Wyrównanie powierzchni cmentarza.

18. Nawożenie dodatkowej warstwy ziemi.

19. Wytyczenie i zrobienie alejek i ścieżek; wydzielenie kwater cmentarza.

20. Uzupełniające postawienie ogrodzenia cmentarza.

21. Wykonanie tablic informacyjnych na cmentarzu.

22. Postawienie ogólnej tablicy informacyjnej cmentarza z jego planem sytuacyjnym.

D A L S Z A B I E Ż Ą C A OPIEKA I TROSKA NAD CMENTARZEM.

Roboty na cmentarzu odbędą się z zachowaniem wszystkich grobów i pochówków między innymi w formie krzyży, nagrobków kamiennych, grobowców, żeliwnych ogrodzeń grobów rodzinnych. Nie zostaną ruszone z dotychczasowego miejsca bardzo zniszczone elementy nagrobków lecz odda się je działaniu czasu, warunków atmosferycznych etc.

Zachowane zostaną wszystkie cenne gatunki roślinności.

Prace będą wykonywane w sposób fachowy, według specjalnego projektu szczegółowego, a także z zachowaniem obowiązujących przepisów prawa ukraińskiego (zwłaszcza w zgodzie z wytycznymi konserwatorskimi) oraz przy zachowaniu zasad sztuki przedmiotu.

W wyniku powyższych prac cmentarz powinien zostać przekształcony w swoisty teren zieleni miejskiej miasta ......... Zachowanie tego elementu krajobrazu Miasta ma istotny wpływ na współczesne postrzeganie regionu jako miejsca, w którym jeszcze nie tak dawno współistniały różne kultury i religie.

Cmentarze, podobne cmentarzowi ............. powinny być swoistym rezerwatem, bo stanowią połączenie kultur polskiej i ukraińskiej. Uporządkowany, zadbany cmentarz będzie także świadectwem zgodnego wielowiekowego współżycia, współistnienia narodów polskiego i ukraińskiego bez względu na odmienności kulturowe, wiarę etc.

Zamierzane prace na cmentarzu w Podhajcach pozwolą, w końcu, na zachowanie wspólnego dziedzictwa kulturowego Polaków i Ukraińców.

Warto podkreślić, że praca Fundacji ma na celu ocalenie i ochronę miejsca sacrum i widocznych śladów wieloetnicznej kultury. Idea ta jest apolityczna i nie wynika z motywacji takich jak pochodzenie czy religia. Nie traktujemy jej w kategoriach interesu mniejszości etnicznych czy wspólnot religijnych.

Wałbrzych, dnia 26 lutego 2010 roku

Opracował:

Bogdan Moroz